JPDijkstraStamboom onderzoek

Feringa-reeks · deel 4

De Feringa's van Grijpskerk

IJe Jeltes, Jelte IJes en de lijn naar Arend Eijes Feringa

Johan Peter DijkstraBijgewerkt 10 minuten lezen

Rond 1700 woonde in Grijpskerk een tweede familie die Feringa heette. De mannen heetten om de beurt IJe en Jelte, net als de oudste Feringa's van Visvliet. In geen enkele akte staat dat ze familie waren van mijn eigen lijn, of van de Feringa's van Westerpama. Maar ze woonden in dezelfde dorpen, en twee eeuwen lang liepen hun wegen langs die van de andere takken.

01IJe Jeltes en Grietie Jansen Bennema

Tussen 1685 en 1699 liet een IJe Jeltes in Grijpskerk zeven kinderen dopen, bij Grietie Jansen Bennema. De koster schreef zijn naam elke keer anders: Eijo, Eyje, Eje, Jeijje, Yje, IJe Jeltes. Drie zoons heetten Jelte (1685, 1687, 1690), twee Tiepke (1695, 1699), en er waren dochters Trijntie. Vóór 1740 is er in de hele Groninger index maar één man met deze naam.

In 1704 staat hij met zijn achternaam in een rangregeling van de Hoge Justitiekamer: Ije Jeltes Feringa is schuldeiser voor 800 gulden, op grond van een verzegelde akte van 27 juli 1700. In dezelfde rangregeling staat ook Reinder Eckes van Lutjegast, vermoedelijk de oom van mijn voorvader Ecke Jacobs, met een vordering van 169 gulden.

Grijpskerk, 1704: Ije Jeltes Feringa, schuldeiser voor 800 gulden

Een rangregeling bepaalt bij een faillissement of gedwongen verkoop in welke volgorde de schuldeisers worden betaald. Deze ging over goederen te Grijpskerk en werd behandeld tussen 16 februari en 12 april 1704. Dat Ije Jeltes Feringa en Reinder Eckes in hetzelfde stuk staan, maakt hen schuldeisers van dezelfde schuldenaar, niet familie.

Groninger Archieven, toegang 136 (Hoge Justitiekamer), protocol van beschrijvingen 1696-1724. Scan: FamilySearch 3:1:3Q9M-CSYT-N81Q

02De zoons: Jelte IJes en Tiepke Eijes

Jelte IJes, een van de drie zoons die Jelte gedoopt werden, trouwde in 1717 met Baukjen Jacobs: op 8 maart 1717 werd het huwelijk in Lutjegast aangetekend, "met attestatie naar Grijpskerk". Ze kregen dochters: Grietje (gedoopt 1718) en Martjen (1723, en een tweede in 1728). Jelte overleed vóór 6 juni 1756. De mannelijke lijn van Jelte stierf uit, zoals Jan Feringa in 2010 al schreef.

Tiepke Eijes trouwde in 1719 in Grijpskerk. In een akte van 1720 heet hij Tiepke Eijes Freringa. In 1723 werd zijn zoon Eije gedoopt. Daarmee is zeker dat de kinderen van IJe Jeltes de naam Feringa droegen.

03De naam gaat via de dochters

In deze familie gaat de naam twee keer via een vrouw verder.

Grietje Jeltes Feringa trouwde in 1741 met Jan Wobbes en in 1746 met Frerik Hilbrants. Haar zoon Hillebrand Freerks nam in 1812 te Grijpskerk de naam Feringa aan (lijst van Jan Feringa, 2010): de naam van zijn moeder, niet van zijn vader. Een huwelijkscontract van 1773, op AlleGroningers zelf gelezen, bevestigt de familie: bij het huwelijk van Grietjes zoon Jelte Jans staan Wobbe Jans, volle broer, Hillebrand Freriks, halfbroer, Martjen Jeltes, volle moei en Eje Tjipkes, aangehuwde oom.

Martjen Jeltes Feringa trouwde met haar neef Eje Tjipkes, de zoon van Tiepke. In juli 1776 kochten Eje Tjipkes Feringa en Martje Jeltes een zestiende deel van een boerderij van 102 pondematen onder Visvliet, voor 805 gulden. Na Eje's dood was zij houdster des boedels.

Kommerzijl, 1792: Martje Jeltes Feringa, weduwe van Eje Tjipkes

Groninger rechtbankstukken 1792, scan via FamilySearch 3:1:3QHV-P3VZ-4RYY

04Attje Ejes en Mense Jans Feringa

De dochter van Eje Tjipkes en Martje Jeltes, Attje Ejes (gedoopt Noordhorn 5 september 1754), trouwde omstreeks 1776 met Mense Jans. Ze woonden onder Niehove en kregen daar kinderen in 1777-1786. Dat Attje de dochter van Eje Tjipkes was, stond lange tijd alleen in stambomen. Twee akten bewijzen het: op 16 april 1791 (Hoogkerk) en 8 maart 1793 (Oosterwaard) wordt Eje Tjipkes pupillen Grootvader genoemd van de kinderen van Mense Jans en wijlen Atje Eijes.

Oosterwaard, 8 maart 1793: "der pupillen Groot Vader de E: Eije Tjipkes"

Transcriptie

Op den gepresenteerden requeste van Aldert Jans en Cons: als gezwoorene voorstanderen over de drie minderjarige kinderen van Mense Jans bij wijlen Atje Eijes in echte verwekt, ... houdende, hoe der pupillen Groot Vader de E: Eije Tjipkes zijnde overleden, en de suppl. qq. Erfgenamen van dezelve wesende, met der pupillen Grootmoeder Wed. van Eije Tjipkes gem: moeten scheiden en deelen ...

Gerecht Oosterwaard, extra-ordinaire rechtdag 8 maart 1793. Scan: FamilySearch 3:1:3QHV-P3VZ-45HH

Mense Jans en zijn zoon Eije Menses (gedoopt Niehove 1781, overleden Oldekerk 1833) droegen de naam Feringa. Waarschijnlijk kwam die via Attje: een vader van Mense met de naam Feringa is niet gevonden. waarschijnlijk

05Arend Eijes Feringa en een correctie op de blog

Jan Feringa schreef in 2010 dat Eije Menses Feringa "geen zoons" kreeg. Dat klopt niet. Eije had vijf zoons. Een van hen was Arend Eijes Feringa, geboren in Scheemda op 21 december 1820, getrouwd in Baflo in 1850 met Abelina Jakobs van Dijk, en overleden in Oldehove op 25 november 1898. Zijn lijn loopt door.

Ook een tweede verwarring is opgelost: de huwelijken van 1806 en 1813 die in sommige stambomen bij een "Jacob Jans Feringa (1770)" staan, horen bij Eije Menses.

06Oudere wortels?

De namen IJe en Jelte wijzen terug. In 1588 woonde Jelte Feringha te Visvliet; in 1622 trouwde Eije Jiltis ("zoon van Jelte") in Grijpskerk. De reeks 1588-1622-1685 is opvallend, maar geen akte verbindt de drie generaties. En sommige online stambomen maken van IJe Jeltes en Jie Hilles Feringa van Westerpama één man. Dat kan niet: Jie Hilles was rond 1690 dood, IJe Jeltes liet in 1699 nog een kind dopen. Zie Familieverbanden.

07Bronnen

  • Groninger Archieven, toegang 124 (DTB): doopboek Grijpskerk 1685-1699 (de zeven dopen, o.a. gra:42680f32, gra:ef7710a2); kerkboek Lutjegast inv. 270 fol. 57 (1717); trouwboek Grijpskerk (1719).
  • Groninger Archieven, toegang 136 (Hoge Justitiekamer): rangregeling Grijpskerk 1704.
  • Groninger Archieven, toegang 735, inv. 66: boedel Frerik Hilbrants en Grietje Jeltes Feringa, 1756.
  • Huwelijkscontract Jelte Jans 1773 (AlleGroningers gra:8f5a4a5a).
  • Groninger rechtbankstukken 1776-1793 (Grootegast, Hoogkerk, Oosterwaard, De Kampen), scans via FamilySearch.
  • Burgerlijke stand Groningen: Arend Eijes Feringa (geboorte Scheemda 1820, huwelijk Baflo 1850, overlijden Oldehove 1898).
  • Jan Feringa, "Verschillende families met de naam Feringa", weblog, april 2010.

Op WeRelate: IJe Jeltes (1), Jelte IJes (3), Grietje Jeltes (1), Eje Tjipkes (1), Mense Feringa (1), Eije Feringa (1), Arend Feringa (1).

Verder lezen in deze reeks

Zo verwijst u naar dit verhaal

Johan Peter Dijkstra, “De Feringa's van Grijpskerk”, JPD Stamboom, bijgewerkt 17 november 2026, https://stamboom.jpdijkstra.nl/verhalen/feringa/grijpskerk/

Wijzigingen

  • 17 november 2026: eerste versie.