Wie de naam Feringa terug wil volgen, komt al snel bij rijtjes namen en jaartallen die van site naar site worden overgenomen. Een Bene Verynge in 1444, een Eje Feringa in Kollum aan het eind van de vijftiende eeuw, een Meyne Feringa bij Sebaldeburen. Op deze pagina staan de vermeldingen die we op de akte zelf hebben kunnen nalezen, met de scan erbij waar die er is, en wat er niet klopt aan de oudere lijstjes.
01Waar de lijst vandaan komt
Jan Feringa zette in 2010 de oudste vermeldingen op een rij. Zijn bronnen waren vooral boeken: de naamkundige R. Ebeling, Formsma's De Ommelander borgen en steenhuizen (1987), Ligterinks Tussen Hunze en Lauwers, en aantekeningen van ds. Westendorp. Die boeken geven meestal geen archiefverwijzing. Daarom is elke vermelding opnieuw gezocht, in de inventarissen van de Groninger Archieven, het Charterboek van Friesland, de quaclappen van het Hof van Friesland en de weesboeken van Kollumerland.
| Jaar | Vermelding volgens oudere lijsten | Uitkomst |
|---|---|---|
| 1444 | Bene Verynge, Ees (Drenthe) | niet nagelopen (Drents Archief) |
| 1494 | Johan Verynge, Ees | bevestigd Drentse naamgenoot |
| eind 15e eeuw | Eje of Ije Feringa, Kollum | niet gevonden waarschijnlijk verwarring met Jie Feringa, 1634 |
| 1508 | Meyne Feringa bij Sebaldeburen | bevestigd maar bij Visvliet, niet Sebaldeburen |
| kort na 1500 | Lubbe Feringa van Lutjegast-Noord | niet nagelopen (alleen Ligterink) |
| 1520 | Pabe Feringe, heerdenbezitter | deels grietman van Langewold |
| 16e eeuw | Pabe, Jelto, Itke (Formsma) | Jelto en Itke niet nagelopen |
| 1573 | Weghe Feringa huurt kerkland te Ezinge | niet nagelopen |
021494: Johan Verynge in Ees
Op 14 januari 1494 verklaren Albert Wiltynge, Willem Hilbynge en Johan Verynge dat zij bemiddeld hebben in een zaak over het Huddekynge-goed in de marke van Ees, in Drenthe. Het stuk staat bij de Groninger Archieven in het archief van de kloosters (toegang 172, inv. 105, regest 822). Verynge is een gewone Drentse naam op -inge. Er is geen enkele aanwijzing voor een band met de Feringa's van het Westerkwartier. Hij hoort in deze lijst als naamgenoot, niet als stamvader.
031508: Meyne Feringe en de dijk bij de Visvlieter zijl
De oudste Feringa in het Westerkwartier is Meyne Feringe. In januari 1508 had hij een geschil met de abt van Gerkesklooster ("to Hierusalem") over enen voet van enen dyke. De rechter Wye Tyarsma deed uitspraak, en graaf Edzard van Oost-Friesland, toen stadhouder in Groningen, bekrachtigde die "to Gronningen, Saterdagh na Pauli Conversionis, Anno &c. octavo": zaterdag na 25 januari 1508.
Op de achterkant van de oorkonde staat waar het over ging: "Des Grawen beredynghe van Emden van den doem in Langewoelt, op van den wech van Vysflieterzyel wes to nye vorwerck, ende van dat recht ouer den wech ende dick." Het ging dus om de weg en de dijk van de Visvlieter zijl naar het nieuwe voorwerk van het klooster.
Bron: G.F. thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, Groot placaat en charterboek van Vriesland, deel II (Leeuwarden 1768), p. 258, naar het origineel "Gerkesklooster No. 36", nu bij Tresoar.
041538: Taede, de weduwe van Meyne Feringe
Dertig jaar later was Meyne overleden. In een register van de renten van het Armhuiszittend Convent in Groningen staat een rentebrief uit 1538 op 8 grase landes in Noorthormer karspel, daer taede Meyne feringe nagelaten wedue opt noerd unde westen naest angeswettet: Taede, de nagelaten weduwe van Meyne Feringe, had land ten noorden en westen van dat perceel in het kerspel Noordhorn. De datum: vrydages na Mathie apostoli 1538, vrijdag na 24 februari.
Bron: Groninger Archieven, toegang 1377 (Armhuiszittend Convent), inv. 89, staat van bezittingen [1560], scan 106 van 120. Gelezen in de viewer van de Groninger Archieven; de transcriptie van het archief klopt.
051540: Iwe en Yaert op de Feringe heert te Lutjegast
Hetzelfde register heeft een tweede Feringe. In oktober 1540 betaalt Iwe Feringe een jaarlijkse rente van 15 Emder gulden uut ywen anpart landes van feringe heert gelegen in Lutkeghaste daer yaert feringe met hoer kinderen doe ter tyt op woende. De buren: Meyt Saeppema aan de westkant en Klaes Klant aan de oostkant. Datum: donderdages nae S. victoer 1540, donderdag na 10 oktober.
Dit is de oudste vermelding van een heerd met de naam Feringe. Iwe had een aandeel in het land. Yaert Feringe woonde er met haar kinderen: zij was waarschijnlijk een weduwe. Of dit de latere Noorder of Zuider Feringa is, zegt de tekst niet. Taede en Yaert zijn twee verschillende vrouwen: de weduwe van Meyne heette Taede.
Bron: Groninger Archieven, toegang 1377, inv. 89, scan 113 van 120. Gelezen in de viewer; de eerste naam is duidelijk Iwe.
06Paebe Feringe, grietman van Langewold
Een koopbrief over land te Lukaswolde (Luixwolt) wordt bezegeld door Reyner Rottema unnde Paebe Feringe, gretmannenn in Langwolt. Eno Yelckema en Ena verkopen het land aan Hemmo Sappema en Luweke. Het jaartal is niet te lezen; het oorkondenboek geeft 1539, de inventaris "15(55?)". Paebe was dus een van de twee grietmannen van Langewold, het rechtsgebied waar ook Lutjegast en Visvliet onder vielen. Dat hij in 1520 door de Westerwarf werd veroordeeld, zoals Ligterink schrijft, is niet nagelopen.
Bron: Groninger Archieven, toegang 626 (Borg Nienoord), inv. 88; zie ook toegang 3419, oorkonde han088.
071561: Ile Feringa te Visvliet
De quaclappen zijn de rolboeken van het Hof van Friesland. Op 11 november 1561 doet het Hof uitspraak in een zaak van drie voogden te Visfleet tegen twee gedaagden. Een van de voogden is Ile Feringa.
Hof van Friesland, 11 november 1561: Ile Feringa, voogd te Visvliet
Transcriptie
eodem die
Meyne Dirx(?) ende Ile feringa ende Geert van Santen te Visfleet als momboers over die weeskinderen van wylen pieter rimmckes, imp[etran]ts
contra
Tjaerck peterss ende Harmen Forckens(?) gedaechden.
Thoff verclaert die imp[etran]ts voor alsnoch tot hare eysch ende conclusie niet ontfanckelyck ende cond[empneert] h[emluyden] inde costen tot taxatie ende moderatie vanden hove.
In hedendaags Nederlands
Dezelfde dag. Meyne Dirx, Ile Feringa en Geert van Santen te Visvliet, als voogden over de weeskinderen van wijlen Pieter Rimmckes, eisers, tegen Tjaerck Peters en Harmen Forckens, gedaagden. Het Hof verklaart de eisers voorlopig niet-ontvankelijk en veroordeelt hen in de kosten.
Eodem die verwijst naar het laatste datumhoofd ervoor: Die xj Novembris 1561 op de vorige bladzijde. Dinsdag 11 november 1561. De naam is duidelijk Ile, met een hoge l met lus, zoals in "wylen" en "Visfleet" op dezelfde bladzijde. Er staat geen w: het is niet Iwe. Waarover de zaak ging, staat er niet.
Tresoar, toegang 14 (Hof van Friesland), inv. 16692 (quaclappen 1559-1565), fol. 236v, scan 120. Index: frl:3cab5987
Dit is de oudste Feringa met een woonplaats: Visvliet. Ile was voogd, dus waarschijnlijk familie van de weeskinderen of van hun moeder, maar dat staat er niet. Opvallend is de eerste voogd, Meyne Dirx: dezelfde voornaam als Meyne Feringe van 1508. Een verband is daarmee niet bewezen.
081588 en 1589: Jelte, Wege en Johan
In de quaclappen van 1588 staat het oudste echtpaar met de naam: Jelte Feringha en Griet Sygerts, echteluyden, wonende tot Visfleet. Ze werden gedaagd door Claes Jacobs uit Dokkum.
Hof van Friesland, 1588: Jelte Feringha en Griet Sygerts te Visvliet
Transcriptie
Claes Jacobs ... wonende tot Dockum, impetrant, contra Jelte Feringha ende Griet Sygerts dr echteluyden, wonende tot Visfleet, gedaechden.
De akte noemt alleen de eiser en de twee gedaagden. Over kinderen zegt ze niets. Kinderen van dit echtpaar kunnen in geen bewaard doopboek staan: de kerkboeken van Visvliet beginnen in 1691, de dopen van Grijpskerk in 1646.
Tresoar, toegang 14 (Hof van Friesland), inv. 16703 (quaclappen 1588-1590), fol. 178. Index: frl:5850db26 en frl:cffd7b4e
Een jaar later staan er nog twee in hetzelfde register. Sycke Bolsma, de weduwe van wijlen Wege Feringa, wonende te Vysfliet, wordt gedaagd. Op de bladzijde ernaast staat Johan Feringa mit syn susters, samen met de weduwe van wijlen B...t Feringa (de naam is moeilijk te lezen, misschien Bennert). Bij Johan staat geen woonplaats.
Hof van Friesland, 1589: Sycke Bolsma, weduwe van Wege Feringa, te Visvliet
Transcriptie
Sycke Bolsma weduwe van wylen Wege Feringa wonende te Vysflier[t] gedaechde.
In de kantlijn staat de naam van de procureur, J. Traca. Op de rechterbladzijde van dezelfde scan (zie de volledige opname) staat de zaak tegen "Johan Feringa mit syn susters" en de weduwe van wijlen B...t Feringa.
Tresoar, toegang 14, inv. 16703, fol. 300v-301, scan 152. Index: frl:21c685fb
Rond 1590 woonden er in Visvliet dus minstens twee Feringa-gezinnen, en er was een derde Feringa-weduwe. Hoe ze aan elkaar verwant waren, zeggen de akten niet.
091609: Bawke Feringa trouwt in Groningen
Op 18 februari 1609 worden in de stad Groningen de geboden toegestaan van Bawke Feringa en Frouwke Reijnerts. Beiden waren afwezig; Bawke's meester Hindrick Jansen stond voor hen in. In de kantlijn staat Tho Visvliet geproclameert: de geboden werden ook in Visvliet afgekondigd.
Groningen, 18 februari 1609: Bawke Feringa en Frouwke Reijnerts
Transcriptie
Bawke Feringa absendt, mit syn M[eeste]r Hindrick Jansen ... Ende Frouwke Reijnerts absendt, daer voer Hindrick caveert, ist die proclamatien geaccordeert denn 18 Februarij 1609.
Een meester is hier de baas bij wie Bawke in dienst of in de leer was. Zie ook de kantlijn hieronder.
Groninger Archieven, toegang 124, inv. 158 (ondertrouwboek Groningen 1603-1611), fol. 77. Index: gra:fc2bb244

101622: Eije Jiltis in Grijpskerk
Op 31 mei 1622 wordt in Grijpskerk het huwelijk aangetekend van Eije Jiltis en Geertien Geerts. Jiltis betekent "zoon van Jilt", een vorm van Jelte. De akte noemt geen achternaam en geen ouders. Hij staat hier omdat de combinatie Eije en Jelte later bij de Grijpskerker Feringa's steeds terugkomt (IJe Jeltes, Jelte IJes). Een verband met Jelte Feringha van 1588 is niet bewezen.
Grijpskerk, 31 mei 1622: Eije Jiltis en Geertien Geerts
Groninger Archieven, toegang 124, trouwboek Grijpskerk, fol. 17. Index: gra:18494285
111634: Jie Feringa en de weeskinderen van Jan Timons
Het belangrijkste stuk uit Kollumerland is een akte uit het recesboek van 15 april 1634. Jie Feringa wordt op verzoek van Wisch Luyloffs aangesteld als curator divisionis over haar minderjarige zoon Ecke Jansz, die zij had bij haar overleden man Jan Tymensz. Een curator divisionis was een voogd voor één taak: de scheiding van de goederen tussen de weduwe en het kind.
Kollumerland, 15 april 1634: Jie Feringa curator over Ecke Jansz
Transcriptie
Authorisatie. Op huyden den 15en Aprilis 1634 is Jie Feringa ten versoecke van Wisch Luyloffs ... curator divisionis ... geauthoriseert over Ecke Jansz, haer Wischs minderjarige soone die sy in echte geprocreert heeft by Jan Tymensz haer overleden echteman, omme te maecken behoorlycke scheidinge ende delinge der goederen.
Tresoar, toegang 13-23 (Nedergerecht Kollumerland), inv. 15 (recesboek 1627-1635), fol. 345. Index: frl:8dee7717
Zes weken later werd de boedel opgemaakt. De inventaris staat in het weesboek van Kollumerland en is veel uitvoeriger. Jan Timons was boer onder die clockslach van Burum, op ongeveer 42 pondematen kloosterland. Hij was twee keer getrouwd: eerst met Gri[etie] Geerts, bij wie hij Timon en Nieske had, en daarna met Wisck Luels, de moeder van Ecke. Wisck was inmiddels hertrouwd met Pieter Melis.
Burum, 27 mei 1634: de inventaris van het sterfhuis van Jan Timons
Transcriptie
Inventarisatie ende beschrijvinge gedaen ende genomen bij Harmen Jansen mede assessor bijden Gerechte van Collumerlandt, ... ten versoecke van Geert Coenis, ende Ete Geerts als geauthoriseerde voormonden over de minderiarige weeskinderen van w: Jan Timons, die hij in echte geprocreert heeft bij w: Gri[..] Geerts dr, sampt Ye Feringa als geauthoriseerde voormondt over het laeste minderiarige weeskindt van Jan Timons voorsz, bij Wische Lues dr in echte getogen, ... ter praesentie van Ye Feringhe ende Geert Coenis voorsz, opden 27en May 1634.
In de akte zelf heet hij Ye Feringa en Ye Feringhe: Ye, Jie, Ije en Eje zijn spellingen van dezelfde Friese voornaam. De naam van de eerste vrouw loopt deels in de rug van het boek. Op de volgende bladzijden staan de kinderen (Timon 12, Nieske in haar tiende jaar, Ecke 2), het land en het vee: vier paarden, zeven koeien, een kalf, een oud zwijn en vijf hennen met een haan.
Tresoar, Nedergerecht Kollumerland, weesboek 1633-1637, fol. 82. Scan: FamilySearch 3:1:3QHV-L3VC-G9S1-X
In de inventaris van 1629, toen Jan Timons nog leefde, staat Jie Feringa is schuldich 1-0-0: hij was het gezin één gulden schuldig. Hij kende het gezin dus al vóór hij voogd werd. Of hij familie was, en van welke kant, zegt geen van beide akten. Bij de voorkinderen waren de voogden Geert Coenis en Ete Geerts, vrijwel zeker familie van de eerste vrouw Grietie Geerts. Dat Ye Feringa alleen bij de jongste staat, past bij familie van de moeder Wisck, maar het kan ook een buurman zijn.
121637: Ije Hilles, schipper te Kollum
In de boedel van de weduwe van secretaris Brongersma te Kollum (10 november 1637) staat dat er twee volle lasten witte haver en een last wintergerst per Ije Hilles naer Hollandt gesonden waren. Ije Hilles was dus schipper of vrachtvaarder. Hij heet hier niet Feringa. Hij staat in deze lijst omdat een halve eeuw later bij Niehove een Jie Hilles Feringa woont: zie De Feringa's van Westerpama. Of de schipper, Ye Feringa van 1634 en de man van Niehove één man zijn, of grootvader en kleinzoon, is niet bewezen.
Bron: Tresoar, Nedergerecht Kollumerland, weesboek 1637-1641, fol. 29. Scan: FamilySearch 3:1:3QHV-L3VC-JLWR.
131637: Eelke Baukes Feringa, van Visvliet, burger van Leeuwarden
In 1637 wordt Eelke Baukes Feringa van Fisvliet ingeschreven als burger van Leeuwarden. Baukes betekent "zoon van Bauke". Eelke liet in Leeuwarden drie kinderen dopen: Wycke (1638), Aefke (1640) en Taeke (1643). Hij is zeer waarschijnlijk een zoon van de Bawke Feringa die in 1609 trouwde: naam, patroniem, achternaam, plaats en tijd passen. Geen akte zegt het.
Leeuwarden, 1637: Eelke Baukes Feringa van Visvliet wordt burger
Transcriptie
Eelke Baukes Feringa van Fisvliet
De schrijver gebruikt een lange s, vandaar Fisvliet. De inschrijving staat onder het jaar 1637, tussen Pijtter Jurcks met attestatie van Oldehorn en de eerste inschrijvingen van 1638.
Historisch Centrum Leeuwarden, archief 1001, inv. 1756 (burgerboek), p. 84. Index: frl:2e8aa4da
Een Bauke Feringa en een Eelcke Baukes Feringa komen tussen 1630 en 1655 ook voor in de akten van Kollumerland; in 1652 staat Eelcke Bauckes Feringa bij Munnekezijl. Bauke is daar soms schrijver van desen, dus iemand die kon schrijven.
14Wat deze vermeldingen samen laten zien
- Alle vroege Feringa's van het Westerkwartier wonen binnen een paar kilometer van Visvliet: aan de Visvlieter zijl (1508), op de Feringe heert te Lutjegast (1540), in Visvliet zelf (1561-1609), en net over de grens in Burum en Kollum (1629-1655).
- Al in 1540 is Feringe de naam van een heerd, en er wonen dan meerdere gezinnen met de naam. Rond 1590 zijn er in Visvliet minstens drie Feringa-huishoudens.
- Geen enkele akte van vóór 1650 noemt ouders of kinderen van een Feringa, met uitzondering van Jie Feringa als voogd. Een stamboom van één stamvader tot nu is met deze stukken niet te maken.
15Bronnen
- Groninger Archieven: toegang 172 inv. 105 (regest 822, 1494); toegang 1377 inv. 89, scans 106 en 113 (1538, 1540); toegang 626 inv. 88 (Paebe Feringe); toegang 124 inv. 158 fol. 77 (1609); trouwboek Grijpskerk fol. 17 (1622).
- Tresoar, Hof van Friesland (toegang 14): quaclappen inv. 16692 fol. 236v (1561) en inv. 16703 fol. 178 en 300v-301 (1588-1589).
- Tresoar, Nedergerecht Kollumerland (toegang 13-23): recesboek inv. 15 fol. 345 (1634); weesboeken 1628-1630 fol. 199 (1629), 1633-1637 fol. 82 (1634) en 1637-1641 fol. 29 (1637). Scans via FamilySearch.
- Historisch Centrum Leeuwarden, burgerboek, inv. 1756 p. 84 (1637); doopboeken Leeuwarden inv. 929-930 (1638-1643).
- G.F. thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, Groot placaat en charterboek van Vriesland II (1768), p. 258.
- Jan Feringa, "De naam Feringa", weblog, april 2010.
- W.J. Formsma e.a., De Ommelander borgen en steenhuizen (2e druk 1987), p. 147 (niet zelf ingezien; geciteerd naar de blog en naar nazatendevries.nl).
Verder lezen in deze reeks
Zo verwijst u naar dit verhaal
Johan Peter Dijkstra, “De oudste vermeldingen”, JPD Stamboom, bijgewerkt 17 november 2026, https://stamboom.jpdijkstra.nl/verhalen/feringa/oudste-vermeldingen/
Wijzigingen
- 17 november 2026: eerste versie.