JPDijkstraStamboom onderzoek

Feringa-reeks · deel 3

De Feringa's van Westerpama

Jie Hilles Feringa, zijn dochters en de hovelingen van Niehove

Johan Peter DijkstraBijgewerkt 15 minuten lezen

In het koor van de kerk van Niehove liggen drie grafzerken naast elkaar. Op de middelste staat dat in januari 1749 *de Erbare Ejes Feringa, zone van Hoveling Cornelius Peters en Tietie Ejes Feringa*, op Westerpama is ontslapen. Hij was 48. Zijn vader heette Peters, zijn moeder Feringa, en hij droeg de naam van zijn moeder. Dat is het begin van het spoor naar een Feringa-familie die in Niehove tot de gezeten stand behoorde.

Deze familie is niet aantoonbaar verwant aan mijn eigen lijn. Ze woonde wel in hetzelfde dorp: mijn voorvader Ecke Jacobs was in 1702-1704 carspelman van Niehove, en zijn zoon Jacob trouwde er in 1722. Daarom is ze uitgezocht, en daarom staat ze hier.

01De grafzerken in Niehove

Drie zerken in het koor van de kerk documenteren het gezin. De teksten komen uit de inventarisatie van de Stichting Oude Groninger Kerken (2019), deels naar A. Pathuis.

Graf Tekst
koor 15 Anno 1731 den 10 April is de Eerbare Cornelis Peters Hovelingh in sijn leevent Woonachtig op wester Pama int Carspel Niehove int 69ste jaar sijns Ouderdoms ... ontslapen
koor 16 Anno 1749 den 15 January is de Erbare Ejes Feringa zone van Hoveling Cornelius Peters en Tietie Ejes Feringa in haar leven Woonagtig op Westerpama in het Carspel Niehove in 48 jaar zijnes ouderdoms ... ontslapen
koor 14 Anno 1750 den 4 ... is de deugtsame TIETJE EJES FERINGA weduwe van CORNELIS PETERS Hoveling in zijn leven (woonagtig) op Westerpama in Caspel Niehove in 80 jaar haares Ouderdoms ... ontslapen

Een hoveling was in Groningen de eigenaar van een heerd met bijzondere rechten: hij mocht namens die heerd op de landdag verschijnen. Op de zerken staan wapens: een halve adelaar en drie takjes voor Cornelis, een hert dat tegen een boom opspringt voor Tietje, en voor de zoon een gevierendeeld wapen met beide.

Wat daarmee vaststaat: Cornelis Peters werd omstreeks 1662 geboren en stierf op 10 april 1731. Tietje Ejes Feringa werd omstreeks 1670 geboren, was een dochter van een Eje, droeg zelf de naam Feringa, en stierf in 1750. Hun zoon Eje Feringa werd omstreeks 1701 geboren en stierf op 15 januari 1749.

02Jie Hilles Feringa, de vader van Tietje

Wie was die Eje? Online stambomen noemen al jaren een "Eje Hillies Feringa" op Westerpama, getrouwd met "Hendrickje Sipkes Botes". Jan Feringa noemde hem in 2010 ook. Een archiefbron gaven ze niet. Die is nu gevonden, in de rechtbankstukken van Groningen.

Ca. 1684. In een rangregeling staat Edjo (Ejo) Hilles Feringa tot Nijehove als voogd over de kinderen van wijlen Peter Gerbrants, raddemaker (wagenmaker), en Swaentje zijn vrouw.

Ca. 1684: Ejo Hilles Feringa tot Nijehove, voogd

Transcriptie

Edjo (Ejo) Hilles Feringa tot Nijehove, als geauthoriseerde over de kinderen van w. Peter Gerbrants raddemaecker ende Swaentje sijn huisvrouw, eenige materialen ende arbeitsloon een summa van 73 gl. 4 st. 3 p.

De voogd vordert namens de kinderen geld voor materialen en arbeidsloon die hun vader nog tegoed had. Tietje en Cornelis Peters noemden later een dochter Swaantje. Of Cornelis een zoon was van Peter Gerbrants en Swaentje, is niet bewezen.

Groninger rechtbankstukken, protocol van beschrijvingen, rangregeling ca. 1684-1685, fol. 158v. Scan: FamilySearch 3:1:3Q9M-CSYT-M7ZL

1688. Jie Hilles Feringa eist het buurrecht tot Nijehove op Pama in Gaukema weerster clufft: dat is Westerpama. In dezelfde jaren leent hij honderd daalders op een obligatie (Jie Hilles Feringa tot Nijehove).

1688: Jie Hilles Feringa en het buurrecht op Pama

Transcriptie

Jie Hilles Feringa of sijn Geconstitueerde g[egen] Eodem van het Buirregt tot Nijehove op Pama in Gaukema weerster clufft.

Groninger rechtbankstukken (Luitenant en Hoofdmannen), rol 1688. Scan: FamilySearch 3:1:3QHV-L3VW-JWBL

1691. Jie is overleden. Zijn weduwe procedeert over een andere heerd in Niehove, Bansema.

1691: de weduwe van Ije Hilles Feringa en het buurrecht op Bansema

Transcriptie

Ije Hilles Feringa weduwe q[egen] de Wedman en Ingesetenen tot Nijehove van 't Buirregt aldaer in Nijehoofster cluft op Bansema.

De weduwe wordt niet bij naam genoemd. In de jaren 1691-1696 voert ze ook zaken tegen majoor Ripperda over het buurrecht.

Groninger rechtbankstukken (Luitenant en Hoofdmannen), p. 167, 1691. Scan: FamilySearch 3:1:3QHV-L3VW-1Z62

03De weduwe: een dochter van grietman Sipke Botes

Waarom procedeert de weduwe over Bansema, en niet Jie zelf? Het antwoord ligt bij de vorige eigenaar. Sipke Botes was grietman en woonde te Niehove: omstreeks 1630 had hij er 45 grazen binnen (binnendijks), in 1655 aanvaardde hij de nalatenschap van Elcke Bensema, en in mei 1664 eiste hij het dijkrecht dat hem dat jaar op Bansum toekwam.

Mei 1664: grietman Sipke Botes en het dijkrecht op Bansum

Transcriptie

Grietman Sipke Botens q[egen] de wedman en Ingesetenen tot Nijehove om niemant als hem off zyn geconstitueerde den eedt te staven tot slytinge van 't Dijckregt in de Nijehoofster cluft, so hem dit jaer op Bansum valt ende competeren sall.

Groninger rechtbankstukken (Luitenant en Hoofdmannen), p. 170-171, mei 1664. Scan: FamilySearch 3:1:3QHV-P3VW-LVCR

Sipke Botes overleed tussen 1664 en 1670. Daarna gaat Bansema niet naar Jie, maar naar zijn weduwe (1691), en vandaar naar zijn dochter Dievertien en haar man ds. Petrus Venhuisen, die in 1719 en 1720 noie uxoris (namens zijn vrouw) het buurrecht op Bansema opeist. Het land ging dus langs de vrouwelijke lijn. Dat past precies bij een vrouw die een dochter van Sipke Botes was. De overlevering noemt haar Hendrickje Sipkes. Haar voornaam staat in geen van deze akten. In 1692 beroept de weduwe zich ook op een vonnis van 1659 dat Sipke Botes had gekregen over het buurrecht op een derde heerd, Ubelma: ze treedt in zijn plaats. waarschijnlijk

04De dochters

Tietje en de hoveling Cornelis Peters

Tietje trouwde vóór 1701 met Cornelis Peters, hoveling op Westerpama. In mei 1717 kochten Cornelis Peters en Tietje Feringa echtelieden de helft van een pelmolen (een molen die gerst pelt) te Niehove.

Mei 1717: Cornelis Peters en Tietje Feringa kopen een halve pelmolen

Gerecht Oldehove en Saaksum, minuten van verzegelingen 1684-1723 (Groninger Archieven, toegang 735, inv. 298), fol. 82, 19/20 mei 1717. Scan: FamilySearch, DGS 8902043, opname 285-286.

Na Tietje's dood werd op 26 mei 1750 haar nalatenschap gescheiden. De erfgenamen waren haar dochters en kleinkinderen: Anje Cornelis met haar man Eisse Wijrsema (Huninga te Eenrum); de kinderen van wijlen Hindrikjen Cornelis en Garmt Wijrsema (die op Westerpama woonden); en Bouwgie Cornelis met haar man ds. Johannes Lubbers te Beerta, die 5000 gulden bruidschat had gekregen. Eje was al overleden.

Niehove, 26 mei 1750: scheiding van de nalatenschap van Tetje Feringa

Tetje Feringa, weduwe van de hoveling Cornellis Pieters. Het huwelijkscontract van de oudste dochter Anje met Eisse Wijrsema (1713) noemt haar ouders Cornellis Peters en Tietje Ewes Feringa; de bruidschat was een halve plaats in het Wester-Nielant.

Gerecht Oldehove en Saaksum, verzegelingen 1750-1777 (Groninger Archieven, toegang 735), 26 mei 1750. Scan: FamilySearch, DGS 8902042, opname 8-9. Huwelijkscontract 1713: Groninger Archieven, toegang 567 (familie Reinders), inv. 46.

Eje Feringa, de zoon

Eje Feringa (ca. 1701-1749) is de enige zoon. Hij komt voor als gevolmachtigde te Niehove (1738-1741) en woonde in 1744 te Kommerzijl. In februari 1744 stond hij in de stad Groningen borg voor een lening van 1100 gulden aan kapitein Gosse Bennema, vrijwel zeker een zoon van zijn tante Nieske. De rechter bij die akte was een Venhuisen, uit de familie van zijn tante Dievertien. Hij tekende met E. Feeringa.

Groningen, februari 1744: Eje Feringa tot Commerzijl staat borg

Transcriptie

Voorts is voor mij gecompareerd de E. Eje Feringa tot Commerzijl woonagtig, dewelke verklaarde sig voor dit Capitaal en deszelfs renten in te laten als selfs schuldige borge en debiteur ...

Stad Groningen, schuldprotocol 1743-1744, fol. 59v. Scan: FamilySearch, film 008904319, ark 3:1:3QHK-93G5-2FBQ

De handtekening "E. Feeringa" onder de akte van 1744. Met daarboven de handtekeningen van rechter D.C. Venhuisen, G. Bennema en Dina G. Bennema geboren Hulsebus.Stad Groningen, schuldprotocol 1743-1744, fol. 59v.

Nieske Feringa en Henricus Bennema

In juli 1698 werden in Noordhorn de geboden afgekondigd van Monsr Henricus Bennema van Noordhorn en de E. Nieske Feringa j.d. van Nijehove. Henricus werd later gecommitteerde raad. Hun kinderen werden in Noordhorn gedoopt (1699-1716); het doopboek noemt alleen de vader. In 1740 huurde Hendrik Bennema wed. Nieske Feringa zeven en een halve grazen te Noordhorn: ze was toen weduwe.

Noordhorn, juli 1698: Henricus Bennema en Nieske Feringa van Niehove

Transcriptie

Monsr Henricus Bennema van Noordhorn en de E. Nieske Feringa j.d. van Nijehove

j.d. = jonge dochter, ongehuwd. Afgekondigd op 17, 24 en 31 juli 1698; "Attestatie gegeven": het huwelijk werd elders voltrokken, vermoedelijk in Niehove.

Groninger Archieven, toegang 124, DTB Noordhorn inv. 335, fol. 100v. Index: gra:8ea7d5f2

Dievertien Feringa en ds. Petrus Venhuisen

Op 22 juli 1703 trouwde in Midwolde Petrus Venhuisen, predikant van Midwolde en Leek, met Dievertien Feeringha van Niehove. Tien jaar later werd hij predikant in Visvliet. Bij zijn eerste avondmaal daar, op 11 juni 1713, schreef hij zelf zijn vrouw in als lidmaat: Dieweke Eijes Feringa, mijn vrouw, van de Lek. Het patroniem Eijes bewijst dat haar vader Eje heette.

Midwolde, 22 juli 1703: Petrus Venhuisen en Dievertien Feeringha van Niehove

Transcriptie

Petrus Venhuisen, Pastor op Midwolda en Leek, en Dievertien Feeringha van Niehove

Groninger Archieven, toegang 124, DTB Midwolde en Leek inv. 297, fol. 1v. Index: gra:2a58cb14

Visvliet, 11 juni 1713: "Dieweke Eijes Feringa, mijn vrouw"

Transcriptie

Dieweke Eijes Feringa, mijn vrouw, van de Lek

Groninger Archieven, toegang 124, kerkboek Visvliet inv. 485, fol. 78v. Index: gra:2e40a0b0

De dominee schreef de dopen van zijn eigen kinderen zelf in, zonder namen: onse dogter, mijn zoontjen. In 1714, in Visvliet, noemde hij een zoon Sipke Botes: naar de grietman van Niehove. Daarmee is Dievertien een kleindochter van Sipke Botes, en een dochter van Jie Hilles Feringa en de dochter van Sipke.

Visvliet, 1714: "mijn zoontjen ... Sipke Botes"

De zoon heette later Sipko Boethuis Venhuisen; hij trouwde in 1754 in Groningen als van Visvliet. Andere kinderen: Henrica (1704), Jacob (1705, 1706, 1710), Menuwer (1707, 1709, 1717) en Eje (1712).

Groninger Archieven, toegang 124, kerkboek Visvliet inv. 485, p. 5-10 (dopen 1713-1723).

05Waar kwam Jie Hilles Feringa vandaan?

Zijn vader heette Hille. Een Hille Feringa is nergens gevonden. Wel woonde in Kollumerland, een kilometer of dertien naar het westen, in 1637 een schipper Ije Hilles, die graan naar Holland vervoerde. En in 1629-1634 was een Ye of Jie Feringa te Burum voogd over het weeskind Ecke Jansz. Volgens de Friese vernoemingsregel kan de schipper Ije Hilles de grootvader zijn van Jie Hilles Feringa van Niehove: Ije Hilles (geb. ca. 1600), zoon Hille Ijes, kleinzoon Ije Hilles Feringa (geb. ca. 1635-1645). Of de schipper dezelfde is als de Ye Feringa van 1634, weten we niet. hypothese

Het blijft daarom open of de Westerpama-Feringa's uit Kollumerland kwamen, en of ze familie waren van de oudere Feringa's van Visvliet.

06Bronnen

  • Stichting Oude Groninger Kerken, inventarisatie grafzerken kerk Niehove (2019), koor 14, 15 en 16; teksten deels naar A. Pathuis.
  • Groninger rechtbankstukken (Luitenant en Hoofdmannen; protocol van beschrijvingen), 1630-1720, scans via FamilySearch: Sipke Botes (ca. 1630, 1655, 1664), Ejo Hilles Feringa (ca. 1684), Jie Hilles Feringa (1688), de weduwe (1691-1696), P. Venhuisen (1719-1720).
  • Groninger Archieven, toegang 735 (Gerechten Westerkwartier): Oldehove en Saaksum, verzegelingen 1684-1723 (1717) en 1750-1777 (1750), via FamilySearch DGS 8902043 en 8902042.
  • Groninger Archieven, toegang 124 (DTB): Noordhorn inv. 335 (1698), Midwolde en Leek inv. 297 (1703-1713), Visvliet inv. 485 (1713-1723).
  • Groninger Archieven, toegang 567 (familie Reinders) inv. 46: huwelijkscontract 1713; toegang 512 (Geertsema) inv. 277-281: Hindrick Bennema x Nieske Feringa, 1706-1720.
  • Stad Groningen, schuldprotocol 1743-1744, fol. 59, via FamilySearch.
  • Jan Feringa, "Verschillende families met de naam Feringa", weblog, april 2010.

Op WeRelate: Eje Feringa (2) (Jie Hilles), Tietje Feringa (1), Cornelis Peters (5), Eje Feringa (1), Nieske Feringa (1), Dievertje Feeringha (1), Petrus Venhuisen (1).

Verder lezen in deze reeks

Zo verwijst u naar dit verhaal

Johan Peter Dijkstra, “De Feringa's van Westerpama”, JPD Stamboom, bijgewerkt 17 november 2026, https://stamboom.jpdijkstra.nl/verhalen/feringa/westerpama/

Wijzigingen

  • 17 november 2026: eerste versie.